Κυριακή , 6 Δεκεμβρίου 2020
Αρχική / Κοινωνικά / Ανισότητα στην αγορά εργασίας: Μη αμειβόμενο το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας των γυναικών
Ανισότητα στην αγορά εργασίας: Μη αμειβόμενο το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας των γυναικών

Ανισότητα στην αγορά εργασίας: Μη αμειβόμενο το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας των γυναικών

Pen Συγκλονιστικά στοιχεία για τις γυναίκες και την εργασία παγκοσμίως και στην Ελλάδα, την δημιουργία στερεοτύπων και τον σεξισμό παρουσίασε η επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Επικοινωνίας του Αμερικανικού Κολεγίου Ελλάδος, Δρ. Ζωζέτα Μηλιοπούλου στο 3ο WIB Forum με θέμα «Diversity & Inclusion: Breaking Barriers to Break Through». Το φόρουμ διοργάνωσε το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο με τη συνεργασία της Επιτροπής Women in Business (WIB), τη Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2019, στην Αθήνα.

Η Δρ. Ζωζέτα Μηλιοπούλου, επίκουρη καθηγήτρια στο Αμερικανικό Κολέγιο Ελλάδος, έδωσε με την παρουσίαση της τη γενική εικόνα, τονίζοντας τη διαφορά ανάμεσα στις εντυπώσεις και την πραγματικότητα. Στη συνέχεια, όρισε τις εξής βασικές έννοιες στον τομέα των μελετών φύλου: το χάσμα των αμοιβών (pay gap), τον διάτρητο σωλήνα (leaky pipeline), τη γυάλινη οροφή (glass ceiling) και την ασύνειδη προκατάληψη (unconscious bias).  Διατρέχοντας συνοπτικά τις πρόσφατες στατιστικές για την ισότητα στην Ελλάδα, ολοκλήρωσε την παρουσίασή της, τονίζοντας ότι η διαφορετικότητα και η αποδοχή είναι βασικές προϋποθέσεις για τη δημιουργικότητα και την καινοτομία.

Αναλυτικά η παρουσίαση της Δρ. Ζωζέτα Μηλιοπούλου:

Ο σεξισμός επιμένει, όταν εμείς δεν επιμένουμε

To 2018 η Amazon τερμάτισε (επιτέλους) ένα πρωτοποριακό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που είχε θέσει σε εφαρμογή για να κάνει το πρώτο ξεσκαρτάρισμα στα βιογραφικά που αποστέλλονταν στην εταιρεία. Διαπιστώθηκε ότι το σύστημα -το οποίο ανατροφοδοτούνταν από τις πληροφορίες που του δίνονταν- ευνοούσε συστηματικά τους άνδρες υποψήφιους, ειδικά για τεχνικές εργασίες. Το σύστημα αναπτυσσόταν ήδη από το 2014 αλλά τελικά, όπως φάνηκε, τα αποτελέσματά του ήταν απογοητευτικά. Γιατί συνέβη αυτό;

Διότι το σύστημα προγραμματίστηκε μόνο από άνδρες. Διότι τροφοδοτήθηκε με στατιστικά στοιχεία που έδειχναν ότι οι άνδρες είναι προτιμητέοι. Διότι έμαθε μόνο του να «υποβαθμίζει» ένα βιογραφικό όταν περιείχε μέσα λέξεις όπως «κολέγιο γυναικών» ή «κλαμπ γυναικών». Κανείς δεν του το είπε. Το σύστημα έμαθε μόνο του να στηρίζεται στην κοινή εμπειρία και να αποκλείει τη διαφορετικότητα.

Διαφορετικότητα & συμπεριληπτικότητα (Diversity & Inclusion)

Η αποδοχή της διαφορετικότητας, η αποδοχή του «άλλου», όπως κι αν ορίζεται, δεν αφορά φυσικά μόνο το φύλο. Αφορά όμως κατ’ εξοχήν το φύλο. Η διαφορετικότητα σε μια ομάδα φέρνει ποικιλία οπτικής, απόψεων, ιδεών και προσεγγίσεων στο τραπέζι και είναι αποδεδειγμένο ότι ευνοεί τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Διαφορετικότητα σημαίνει διαφορετική σκέψη. Επομένως δεν χρειαζόμαστε τη διαφορετικότητα για να κάνουμε καλό στις γυναίκες, αλλά για να κάνουμε καλό συνολικά. Όταν συμπεριλαμβάνουμε και αποδεχόμαστε διαφορετικούς ανθρώπους, δεν κερδίζουν εκείνοι. Κερδίζουμε όλοι.

«Οι γυναίκες πρέπει να είναι γυμνές για να μπουν στο Μητροπολιτικό Μουσείο;

Η τέχνη, ας πούμε, είναι ένα ενδιαφέρον παράδειγμα μη αποδοχής στη διαφορετικότητα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ακτιβίστριες καλλιτέχνιδες μέτρησαν τα έργα του Μητροπολιτικού μουσείου της Νέας Υόρκης. Είδαν ότι 5% των έργων που εκτίθεντο είχαν φιλοτεχνηθεί από γυναίκες. Ταυτόχρονα, το 85% των γυμνών που εκτίθεντο απεικόνιζαν γυναίκες. Φιλοτέχνησαν λοιπόν μια αφίσα με τίτλο: «Οι γυναίκες πρέπει να είναι γυμνές για να μπουν στο Μητροπολιτικό Μουσείο;» Τα έργα τους πέρασαν στην κατοχή της ΤΑΤΕ modern που για πολύ καιρό δεν τα εξέθετε. Θεωρούσε ότι η σημασία τους ήταν πια ιστορική. Σήμερα, τα εκθέτει ξανά. Ως επίκαιρα. Γιατί ο κόσμος δεν πηγαίνει μόνο προς τα εμπρός.

Ο όρος δηλώνει ότι για ίση εργασία, με ίσες δυνατότητες και ευθύνες, μια γυναίκα αμείβεται λιγότερο από έναν άνδρα σε αντίστοιχη θέση. Και ισχύει ακόμα. Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες αμείβονται για ίση εργασία 23% λιγότερο από τους άνδρες. Ένας λόγος είναι ότι σε πολλά μέρη του κόσμου, ακόμα μορφώνονται πολύ λιγότερο. Ο κύριος λόγος είναι οι υποχρεώσεις του σπιτιού και της οικογένειας, αυτό που αποκαλούμε «ποινή μητρότητας» (motherhood penalty). Το χάσμα, μάλιστα, μεγαλώνει, όσο οι γυναίκες ανεβαίνουν στην ιεραρχία και διεκδικούν υψηλότερες θέσεις. Και, φυσικά, εκεί ο αριθμός τους μειώνεται δραματικά. Ακόμα κι αν ληφθούν μέτρα, το World Economic Forum εκτιμά ότι το χάσμα θα εξισωθεί το 2221. Σε 202 χρόνια στην καλύτερη περίπτωση. Γιατί όλα πάνε αργά. Πολύ αργά…

Στη δική μας γωνιά του πλανήτη, θεωρούμε ότι τα συντάγματα και οι νόμοι έχουν τοποθετηθεί απέναντι στις διακρίσεις. Κι οι άνθρωποι το ίδιο. Πλέον, οι περισσότεροι
τοποθετούνται υπέρ της ισότητας των φύλων, τουλάχιστον ανοικτά και δημόσια. Κανένας δεν δηλώνει σεξιστής, όπως μπορεί να δηλώνει, για παράδειγμα, ιδεαλιστής ή σοσιαλιστής ή ποδοσφαιριστής ή μεταμοντερνιστής.

Όμως, συνήθως, ως ισότητα εννοούμε μόνο ένα πράγμα: το ίσο δικαίωμα στην εργασία. Και, ναι, οι γυναίκες εργάζονται. Αλλά… ακόμα υπάρχει ένα αλλά. Ναι μεν όταν σκεφτόμαστε και συζητάμε επί του θέματος, είμαστε κατά του σεξισμού και των διακρίσεων, όταν όμως κοιτάζουμε τις στατιστικές των οποίων είμαστε μέρος, τότε και το πρόβλημα μας κοιτάζει κι αυτό. Κατάματα.

Εργαζόμενες αλλά μη αμειβόμενες

Πριν εστιάσουμε στην Ελλάδα, ας ρίξουμε μια ματιά στον κόσμο. Οι γυναίκες είναι ο μισός πληθυσμός του πλανήτη. Κι όμως, επιτελούν το 66% της παγκόσμιας εργασίας. Και το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας τους είναι μη αμειβόμενο. Οι δουλειές του σπιτιού, της ανατροφής των παιδιών και της φροντίδας των ηλικιωμένων, για πολλούς δεν θεωρούνται καν δουλειά. Βέβαια πια, διεθνώς, η δουλειά αυτή αποτιμάται με οικονομικά μεγέθη. Ο όρος «μη αμειβόμενη εργασία» έχει καθιερωθεί και αποτυπώνει είτε την ανάγκη της εργαζόμενης γυναίκας να προσλάβει αμειβόμενη βοήθεια στο σπίτι είτε το γεγονός ότι οι μη αμειβόμενες εργασίες της στερούν χρόνο για τον οποίο θα μπορούσε να δουλεύει και να πληρώνεται. Οι διεθνείς στατιστικές δείχνουν ότι οι γυναίκες παγκοσμίως προσφέρουν 2,5 φορές περισσότερη μη αμειβόμενη εργασία από τους άνδρες.

Χωρίς ιδιοκτησία και εισόδημα

Συνολικά για την εργασία τους, αμειβόμενη και μη, οι γυναίκες κατέχουν μόλις 1% της παγκόσμιας ιδιοκτησίας και εισπράττουν μόλις 10% του παγκόσμιου εισοδήματος. Κι από αυτό το μόλις 10% του παγκόσμιου εισοδήματος που κερδίζουν οι γυναίκες, το 90% το επαν-επενδύουν στην οικογένειά τους, στην κοινότητά τους, στους δικούς τους ανθρώπους.

Τα προβλήματα της ισότητας, λοιπόν, είναι παγκόσμια και διεθνή. Οργανισμοί, εταιρείες, ΜΚΟ και όχι μόνο δημοσιεύουν πάρα πολλές εκθέσεις, στατιστικές και έρευνες κάθε χρόνο, όμως οι αλλαγές δεν φαίνεται να προχωρούν και πολύ αποφασιστικά. Η ισότητα, τελικά, έχει πολλά πρόσωπα, πολλές εκδοχές και πολλές παραμέτρους, πολλές θεωρητικές προσεγγίσεις και πολλές πρακτικές δυσκολίες. Στις βασικότερες από αυτές αφιερώνονται οι επόμενες παράγραφοι.

Ο διάτρητος σωλήνας (Leaky Pipeline)

Ο όρος δηλώνει ότι οι γυναίκες εγκαταλείπουν σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά από ό,τι οι άνδρες, το σχολείο, τις σπουδές και την καριέρα τους. Ενώ σε κάποια γνωστικά αντικείμενα ο σωλήνας δεν στάζει πια τόσο πολύ, παραμένει διάτρητος στις φυσικές επιστήμες, τα μαθηματικά, την τεχνολογία και τη μηχανική (STEM). Οι επικρατέστερες εξηγήσεις στρέφονται στις προκαταλήψεις που επιμένουν σε αυτούς τους κλάδους. Το 2005 ο Πρόεδρος του Harvard είχε ξεσηκώσει θύελλα δηλώνοντας ότι «βιολογικοί παράγοντες» εμποδίζουν τις γυναίκες να είναι καλές σε αυτούς τους τομείς. Και δεν είναι ο μόνος. Κάθε τόσο, εμφανίζονται επίμονα αντίστοιχα παραδείγματα.

Ο διάτρητος σωλήνας επεκτείνεται και στην ακαδημαϊκή καριέρα. Σήμερα, οι γυναίκες που ξεκινούν σπουδές και παίρνουν πρώτο πτυχίο, είναι περισσότερες από τους άνδρες. Οι γυναίκες που ολοκληρώνουν μεταπτυχιακά είναι περισσότερες από τους άνδρες. Όμως το ποσοστό των γυναικών που καταφέρνουν να ολοκληρώσουν τη διατριβή τους και να κάνουν ερευνητική, ακαδημαϊκή καριέρα είναι εξαιρετικά χαμηλό, με εξαίρεση κάποιους κλάδους στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες… Συχνά εμφανίζονται στατιστικές που δείχνουν ότι εμφανώς λιγότερες γυναίκες μιλούν σε επιστημονικά συνέδρια ή καταφέρνουν να δημοσιεύσουν την έρευνά τους. Οι αναλογίες βελτιώνονταν διαρκώς μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Από τότε υπήρξε είτε στασιμότητα είτε οπισθοδρόμηση… Για να μην έχουμε την επίμονη άποψη ότι ο κόσμος πηγαίνει πάντα, στα πάντα, μόνο προς τα εμπρός.

Πριν λίγους μήνες, η επιστήμονας Ester Duflo κέρδισε το Νόμπελ Οικονομικών. Μαζί με τον σύζυγο και συνεργάτη της. Η είδηση δημοσιεύθηκε επανειλημμένως ως εξής: «Indian-American MIT Prof Abhijit Banerjee and wife win Nobel prize in Economics». Ναι, δεν χρειάστηκε να αναφερθεί το όνομά της. Ήταν απλά η σύζυγος. Φυσικά ο τίτλος προκάλεσε κατακραυγή και διορθώθηκε αμέσως. Και νοσταλγούμε τα χρόνια της Μαρίας Κιουρί…

Ο όρος δηλώνει τα αόρατα εμπόδια που δεν αφήνουν τις γυναίκες, και γενικά τις μειονότητες, να ανελιχθούν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Φυσικά, η πολιτική παραμένει ο χώρος με το πιο πεισματάρικο ταβάνι.
Οι επιχειρήσεις όμως δεν πάνε πίσω.

Στις 23 Οκτωβρίου 2019, η Guardian δημοσίευσε άρθρο-διαμαρτυρία μιας γυναίκας στα χέρια της οποίας έπεσε εκπαιδευτικό υλικό μιας μεγάλης εταιρείας συμβούλων. Το υλικό αυτό προοριζόταν για σεμινάριο το οποίο απευθυνόταν μόνο σε γυναίκες εργαζόμενες. Κατά δήλωσή της, περιελάμβανε νουθεσίες όπως οι εξής: Οι γυναίκες πρέπει να έχουν πάντα τέλειο χτένισμα, ντύσιμο και μανικιούρ. Να έχουν καλή φυσική κατάσταση, αλλά να μην το δείχνουν και πολύ. Οι γυναίκες τείνουν να πελαγοδρομούν, γι’ αυτό είναι καλύτερο να μην λένε ανοικτά τις απόψεις τους, αλλά να τις διατυπώνουν σαν ερωτήσεις. Και, βέβαια, πρέπει να αποφεύγουν να κοιτούν τους άνδρες κατάματα γιατί αυτό εκλαμβάνεται ως απειλή. Το άρθρο τόνιζε ότι οι γυναίκες έχουν 6-11% μικρότερο εγκέφαλο. Δεν εξηγούσε γιατί αυτή η πληροφορία έχει σημασία. Αν το μέγεθος μετράει -στον εγκέφαλο- τότε τον πλανήτη θα τον κυβερνούσαν οι ελέφαντες…

Και, επειδή η επιστήμη έχει τις απαντήσεις για όλα, το σεμινάριο τόνιζε το εξής: Οι γυναίκες απορροφούν τις πληροφορίες όπως οι κρέπες το σιρόπι. Συγκεχυμένα. Οι άνδρες όμως απορροφούν τις πληροφορίες όπως οι βάφλες: τις κατανέμουν ομοιόμορφα σε τετράγωνα κουτάκια. Ο τίτλος του άρθρου ήταν «Οι άνδρες είναι σαν τα μάφιν». Φαίνεται αστείο. Εκτός απ’ όταν το εννοούν…

Η ασύνειδη προκατάληψη (Unconscious Bias)

Σε αντίθεση με όλες τις άλλες έννοιες, η ασύνειδη προκατάληψη δεν κάνει διακρίσεις. Την κουβαλάμε μέσα μας όλοι, άνδρες και γυναίκες. Μεγαλώνουμε μέσα σε αυτήν και περιμένουμε να μας ανάψει κανένα λαμπάκι στον εγκέφαλο για να κατανοήσουμε ότι κομμάτι του προβλήματος είμαστε κι εμείς. Είναι η προκατάληψη που δεν βάζουμε ποτέ σε λέξεις, όμως αφήνουμε να περνά στους αλγορίθμους και στην τεχνητή νοημοσύνη. Είναι τα μικρά αυτονόητα πράγματα που θεωρούμε «ανδρικά» ή «γυναικεία» από τις ηγετικές δεξιότητες μέχρι τα χόμπι και τα επαγγέλματα, μέχρι τα ρούχα και τα αντικείμενα σπουδών, μέχρι τα μυθιστορήματα, ακόμα και μέχρι τις βρισιές. Είναι το σύνολο των στερεοτύπων που ανέκαθεν θεωρούσαμε αυτονόητα, όχι μόνο για το φύλο αλλά και για τη φυλή, την πατρίδα, τη θρησκεία, την ηλικία… Είναι ο όρος που δείχνει πώς το πρόβλημα ξεγλιστρά από τις συνολικές νομικές ρυθμίσεις και φωλιάζει στις μικρές και μεγάλες ατομικές ιστορίες. Και δυσκολίες. Και εταιρείες. Και ρητορείες. Εκεί τοποθετείται ως αυτονόητο. Και μετά νομιμοποιείται.

Η Ελλάδα σήμερα

Ναι, έχουμε δρόμο. Είμαστε τελευταίοι στους δείκτες ισότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόλις στο 51,2%, με άριστα το 100 και μέσο όρο το 68,3. Στην υγεία, οι γυναίκες επιτυγχάνουν ισότητα σε ποσοστό 83,5%, στα οικονομικά 71,4% και στην εργασία 64,2%. Όμως στην παιδεία και τη γνώση αγγίζουν μετά βίας το 55,7%, στον ελεύθερο χρόνο το 44,7% και, φυσικά, στην ηγεσία και την εξουσία μόλις το 24,3%. Α, για τη βία δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία! Το νομικό πλαίσιο χρήζει άμεσων βελτιώσεων, όμως. Αναμένονται κυβερνητικές πρωτοβουλίες, μολονότι οι μέχρι τώρα εξαγγελίες προέβλεπαν διευκόλυνση της μητέρας δίχως ανάμιξη του πατέρα. Και στον ιδιωτικό τομέα όμως, τα πράγματα δεν είναι πολύ καλύτερα. Υπάρχει έλλειψη εταιρικών πολιτικών. Ακόμα και πολυεθνικοί οργανισμοί που εφαρμόζουν αντίστοιχες πολιτικές διεθνώς, στην Ελλάδα για την ώρα ποιούν την νήσσαν… Έως τότε, το παιδί θέλει τη μαμά του, ο μπαμπάς είναι για να παίζει ποδόσφαιρο, η γιαγιά χτυπάει βάρδιες με «τη γυναίκα» στο σπίτι και η μαμά κάνει τον μαέστρο μιας ορχήστρας που στήνεται για να λειτουργήσει το σπίτι.

Μήπως κάνουμε κάτι λάθος; Ο σεξισμός δεν κυριαρχεί επειδή τον διαλέγουμε. Κυριαρχεί γιατί δεν τον αποφεύγουμε. Δεν επικρατεί επειδή τον σκεφτόμαστε. Επιμένει όμως, όταν δεν τον σκεφτόμαστε. Ο σεξισμός κυριαρχεί όταν αποδεχόμαστε ότι μερικά πράγματα «έτσι είναι» ή ότι είναι «θέμα φύσης». Σε μια κοινωνία ίσων, η φύση κάνει στην άκρη και οι ευκαιρίες είναι ανοικτές σε όλους. Όχι μόνο για να πραγματοποιούν τα όνειρά τους αλλά και γιατί η συνεισφορά όσων θέλουν, ξέρουν, μπορούν και επιμένουν, είναι πάντα θετικότερη για το σύνολο.

Ο σεξισμός επιμένει, όταν εμείς δεν επιμένουμε.Και, φυσικά, σεξισμός δεν αναπαράγουν μόνο οι άνδρες κατά των γυναικών. Και οι γυναίκες αναπαράγουμε στερεότυπα. Στερεότυπα που δεν ευνοούν ούτε εμάς ούτε τις επόμενες γενιές.

Κι εδώ βρίσκεται ο ρόλος των ηγετών: να κατανοήσουν πόσο η διαφορετικότητα συμβάλλει στην επιτυχία και την πρόοδο ώστε να τη διασφαλίσουν. Όχι για το καλό των γυναικών, αλλά για το καλό όλων των οργανισμών. Και όλων των ανθρώπων. Και όλων των κοινωνιών. Και των γενεών που έρχονται.

 

Πηγή: www-skai-gr

Like us on Facebook & follow us on Instagram

Περί Nancy Avramopoulou

Nancy Avramopoulou
Είμαι δημοσιογράφος και το μόνο που ξέρω να κάνω καλά είναι να εκφράζω με λέξεις κάθε μου σκέψη. Ανέκαθεν μου άρεσε να παρατηρώ τους ανθρώπους και να μαθαίνω μέσα από τα βιώματά τους. Το Νancy’s Βlog δημιουργήθηκε από την έντονη επιθυμία μου να μοιραστώ τους προβληματισμούς μου και τις σκέψεις μου πάνω σε κοινωνικά- καθημερινά θέματα που ζούμε όλοι μας. Αγαπώ τους απλούς ανθρώπους, φρικάρω με τους δήθεν, αποστρέφομαι τους μίζερους και ενθουσιάζομαι με την εσωτερική ομορφιά που ευτυχώς έχουν πολλοί μέσα τους.

Δείτε Επίσης

Καλημέρα μαμά, πάντα θα σου λέω «καλημέρα» κι ας μην είσαι εδώ πια...

Καλημέρα μαμά, πάντα θα σου λέω «καλημέρα» κι ας μην είσαι εδώ πια…

Μαμά ξύπνησα, είμαι εδώ, μα εσύ λείπεις. Ποιος θα μου ετοιμάσει το πρωινό μου, ποιος …

Δεν υπάρχουν αδιέξοδα, μόνο δρόμοι που δεν τους έχεις ανακαλύψει ακόμα

Δεν υπάρχουν αδιέξοδα, μόνο δρόμοι που δεν τους έχεις ανακαλύψει ακόμα

Και έρχεται μια μέρα που ξέρεις, το νοιώθεις, το διαισθάνεσαι ότι όλα θα πάνε στραβά. …

Lock down νούμερο δύο!Και τα κρούσματα όλο αυξάνονται!

Lock Down νούμερο δύο και τα κρούσματα όλο αυξάνονται!

Lock down νούμερο δύο! Μέτρα και ξανά μέτρα και τα κρούσματα όλο αυξάνονται! Κορωνοϊός 2020! …

Γενικό lockdown στη χώρα, πότε ξεκινάει, μετακινήσεις με SMS στο 13033

Γενικό lockdown στη χώρα θα ανακοινώσει στο διάγγελμά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μαζί με τον …